Rijden spijts verval: verbeurdverklaring van het voertuig is voortaan de regelby Fidas Law

Wie met een rijverbod toch achter het stuur kruipt, riskeert sinds 1 november 2026 zijn voertuig definitief kwijt te raken. Met de wet van 3 maart 2026 heeft de wetgever de sancties voor het rijden spijts verval aanzienlijk verstrengd. De verbeurdverklaring van het voertuig is voortaan in beginsel verplicht, terwijl de politierechter voorheen over een ruimere beoordelingsvrijheid beschikte.

Wat houdt deze wetswijziging concreet in en welke gevolgen heeft zij voor bestuurders die een rijverbod niet naleven?

Wat verandert er vanaf 1 november 2026 voor bestuurders die rijden spijts verval?

Vóór 1 november 2026 kon de politierechter de verbeurdverklaring van een voertuig (facultatief) uitspreken wanneer het verval van het recht tot sturen levenslang was of minstens drie maanden bedroeg, op voorwaarde dat het voertuig eigendom was van de overtreder.

De wet van 3 maart 2026 brengt hierin een belangrijke wijziging aan.

Het gewijzigde artikel 50, § 2, van de Wegverkeerswet bepaalt dat de rechter in beginsel verplicht is om de verbeurdverklaring van het voertuig uit te spreken wanneer een bestuurder wordt veroordeeld wegens rijden spijts verval, voor zover het voertuig zijn eigendom is.

De verbeurdverklaring vormt daarmee voortaan het wettelijke uitgangspunt. Een eerdere veroordeling wegens rijden spijts verval is hiervoor niet vereist.

In welke gevallen kan een bestuurder zijn voertuig verliezen?

De nieuwe regeling is van toepassing op overtredingen bedoeld in artikel 48 van de Wegverkeerswet. Dit betreft onder meer bestuurders die een voertuig besturen ondanks een door de rechter uitgesproken verval van het recht tot sturen.

Ook wie na afloop van zijn rijverbod opnieuw rijdt zonder aan de opgelegde herstelvoorwaarden te hebben voldaan, kan onder deze regeling vallen. Denk bijvoorbeeld aan een bestuurder die de vereiste medische of psychologische onderzoeken nog niet met succes heeft afgelegd.

De verplichte verbeurdverklaring geldt daarentegen niet voor iedere bestuurder zonder geldig rijbewijs. Zo vallen het rijden zonder ooit een rijbewijs te hebben behaald en het rijden tijdens een onmiddellijke intrekking van het rijbewijs niet onder deze specifieke verplichting.

Kan de politierechter afwijken van de verplichte verbeurdverklaring?

Ja. Hoewel de verbeurdverklaring voortaan de regel vormt, behoudt de politierechter de mogelijkheid om hiervan af te wijken.

Artikel 50, § 2, van de Wegverkeerswet bepaalt uitdrukkelijk dat de rechter kan beslissen om de verbeurdverklaring niet uit te spreken, mits hij zijn beslissing uitdrukkelijk motiveert.

Bij deze beoordeling kunnen de concrete omstandigheden van het dossier een rol spelen. In de parlementaire voorbereiding wordt onder meer verwezen naar medische omstandigheden of noodsituaties die een afwijking kunnen rechtvaardigen.

Daarnaast rijst de vraag naar de evenredigheid van de sanctie. Een verbeurdverklaring kan immers bijzonder ingrijpende gevolgen hebben, niet alleen voor de veroordeelde bestuurder, maar ook voor diens gezin.

De wet bevat geen limitatieve opsomming van omstandigheden die een afwijking rechtvaardigen. Het komt bijgevolg aan de rechter toe om, rekening houdend met de concrete omstandigheden, te beoordelen of er voldoende redenen bestaan om de verbeurdverklaring niet uit te spreken.

Kan ook een voertuig van een partner, werkgever of leasingmaatschappij verbeurd worden verklaard?

De verplichte verbeurdverklaring geldt uitsluitend wanneer het voertuig eigendom is van de veroordeelde bestuurder.

Wanneer iemand tijdens een rijverbod een voertuig bestuurt dat eigendom is van zijn partner, werkgever of een leasingmaatschappij, is de rechter dus niet verplicht om dat voertuig verbeurd te verklaren.

Dit betekent evenwel niet dat voertuigen van derden onder alle omstandigheden buiten het toepassingsgebied van de verbeurdverklaring vallen.

Artikel 50, § 2, van de Wegverkeerswet voorziet immers in de mogelijkheid om een voertuig van een derde verbeurd te verklaren wanneer de eigenaar zelf wordt veroordeeld voor bepaalde wettelijk omschreven overtredingen.

Dit kan onder meer het geval zijn wanneer de eigenaar zijn voertuig opzettelijk toevertrouwt aan een persoon van wie het recht tot sturen vervallen is verklaard, zoals strafbaar gesteld in artikel 49 van de Wegverkeerswet.

Wat is het verschil tussen een immobilisering en een verbeurdverklaring van een voertuig?

Bij een immobilisering wordt het gebruik van het voertuig tijdelijk verhinderd. Artikel 58bis van de Wegverkeerswet voorziet in de mogelijkheid om bij rijden spijts verval een immobilisering als beveiligingsmaatregel te bevelen.

Een verbeurdverklaring heeft daarentegen een definitief karakter. Zodra de beslissing definitief is, verliest de eigenaar zijn eigendomsrecht over het voertuig, dat vervolgens aan de Belgische Staat toekomt.

Het voertuig kan daarna worden verkocht, waarbij de opbrengst aan de Schatkist toekomt.

Welke andere strafrechtelijke sancties riskeert een bestuurder die rijdt spijts verval?

Naast de verbeurdverklaring voorziet artikel 48 van de Wegverkeerswet in aanzienlijke strafrechtelijke sancties.

Rijden spijts verval wordt bestraft met een straf van niveau 2 en een bijkomend verval van het recht tot sturen van minstens drie maanden tot maximaal vijf jaar, of zelfs levenslang.

Bij wettelijke herhaling binnen drie jaar kan bovendien een zwaardere straf van niveau 3 worden opgelegd. De verbeurdverklaring komt bijgevolg bovenop de overige strafrechtelijke gevolgen van de overtreding.

Geldt de nieuwe regeling ook voor overtredingen die vóór 1 november 2026 werden gepleegd?

Neen. De strengere regeling is van toepassing op feiten die vanaf 1 november 2026 worden gepleegd.

Voor feiten die vóór deze datum plaatsvonden, blijft de vroegere regeling gelden, waarbij de verbeurdverklaring onder bepaalde voorwaarden mogelijk was, maar niet verplicht.

Dit volgt uit het beginsel dat een strengere strafwet geen terugwerkende kracht heeft. De datum waarop de overtreding werd gepleegd, is bijgevolg bepalend en niet de datum waarop de politierechter uitspraak doet.

Besluit

Met de wet van 3 maart 2026 heeft de wetgever de gevolgen van het rijden spijts verval aanzienlijk verstrengd. De verbeurdverklaring van het voertuig vormt voortaan de regel en kan verregaande financiële gevolgen hebben voor de veroordeelde bestuurder.

De maatregel is evenwel niet absoluut. De politierechter behoudt de mogelijkheid om gemotiveerd af te wijken, waarbij de concrete omstandigheden van het dossier een belangrijke rol kunnen spelen.

Werd u gedagvaard voor de politierechtbank of wenst u juridisch advies over uw concrete situatie? FIDAS LAW advocaten staat u bij met deskundig juridisch advies en behartigt uw belangen met de nodige zorg en toewijding.

Bronnen:

Wegverkeerswet van 16 maart 1968, in het bijzonder artikelen 48, 49, 50, § 2, en 58bis.

Parl.St. Kamer 2025-26, DOC 56 0390/003

PORTER R., Rubriek kort: “verbeurdverklaring voertuig”, De Juristenkrant, 23 september 2026, p. 2.

NOLLET K., “Wie rijverbod overtreedt, is binnenkort bijna altijd auto kwijt: “Speeltje afpakken van verkeerscriminelen”, 27 januari 2026, https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/27/politierechters-moeten-wagen-van-bestuurders-zonder-rijbewijs-ve/.